Bir ineğin laktasyon boyunca ne kadar süt vereceğini, ne zaman gebe kalacağını ve sürüde ne kadar sağlıklı kalacağını belirleyen en kritik dönem, doğumdan önceki 21 ve doğumdan sonraki 21 günden oluşan 6 haftalık geçiş dönemidir (transition period).
Doğumla birlikte süt salgısı aniden artar; ancak ineğin kuru madde tüketimi bu artışa yetişemez. Ortaya çıkan kalori açığına negatif enerji dengesi (NED) denir. İnek, süt üretmeye devam edebilmek için kendi vücut yağlarını hızla eritmeye başlar. Bu yağların karaciğerde yeterince işlenememesi, süt sığırcılığının en önemli metabolik sorunları olan yağlı karaciğer sendromu ve ketozise zemin hazırlar. Balchem® teknolojisiyle üretilen ve MCB Vital tarafından sunulan ReaShure®, bu döngüyü kırmak için geliştirilmiş rumen korumalı bir kolin kaynağıdır.
Negatif Enerji Dengesi ve Yağlı Karaciğer Nasıl Gelişir?
Doğum sonrasında eritilen vücut yağları kana esterleşmemiş yağ asitleri (NEFA) olarak karışır ve karaciğere ulaşır. Karaciğerin bu yağ asitlerini işlemek için 3 yolu vardır:
- Tam oksidasyon: Yağ asitleri enerjiye çevrilir. Ancak karaciğerin kapasitesi sınırlıdır ve aşırı NEFA akışı bu yolu hızla doldurur.
- Eksik oksidasyon (ketogenez): Tam yakılamayan yağ asitleri keton cisimciklerine (BHBA, asetoasetat) dönüşür. Kanda BHBA'nın 1,2 mmol/L üzerine çıkması subklinik ketozis, 3,0 mmol/L üzerine çıkması klinik ketozis ve iştahsızlık anlamına gelir.
- Trigliserit olarak depolanma veya VLDL ile dışarı atılma: Karaciğer fazla yağı trigliserite çevirir. Bunların karaciğerden çıkabilmesi için çok düşük yoğunluklu lipoprotein (VLDL) paketlerine sarılması gerekir. VLDL sentezi için zorunlu yapı taşı fosfatidilkolin, yani kolindir.
Biyokimyasal darboğaz: kolin eksikliği. Geçiş dönemindeki inekte yeterli kolin yoksa karaciğer VLDL üretemez ve trigliseritler karaciğerde birikir. Karaciğer ağırlığının %10'undan fazlası yağla kaplandığında karaciğer fonksiyonları ciddi şekilde bozulur; bağışıklık zayıflar, metritis ve abomazum deplasmanı gibi sorunların görülme sıklığı artar.
Neden Düz Kolin Değil, Enkapsüle Kolin?
Yetiştiricilerin sık sorduğu soru şudur: "Yeme ucuz kolin klorür katsak olmaz mı?" Cevap hayırdır. Serbest kolin klorür rumene girdiği anda rumen mikroorganizmaları tarafından büyük ölçüde trimetilamin ve metana parçalanır. Karaciğerin ihtiyaç duyduğu kolinin çok küçük bir kısmı ince bağırsağa ulaşabilir.
Balchem®'in mikro-enkapsülasyon teknolojisi, kolin moleküllerini rumen mikroflorasının enzimlerine dayanıklı bir lipit matriksiyle kaplar. ReaShure® rumeni hasarsız geçer (baypas olur) ve ince bağırsakta safra ve lipaz enzimleri sayesinde açılarak emilir.
ReaShure® ile Bildirilen Sonuçlar
Balchem® ve saha çalışmalarında rumen korumalı kolin kullanan sürülerde kontrol grubuna göre şu iyileşmeler bildirilmiştir:
- Karaciğer trigliserit oranı: Kontrol grubunda %14'ün üzerinde (ağır yağlanma riski) iken ReaShure® grubunda %6'nın altında (sağlıklı karaciğer dokusu).
- Pik süt verimi: Kontrol grubunda günde 38,2 kg iken ReaShure® grubunda 40,8 kg; yaklaşık 2,6 kg artış.
- Laktasyon süt kazancı: Laktasyon başına yaklaşık 650-850 kg ilave süt.
- Subklinik ketozis oranı: Kontrol sürülerinde %32-40 iken ReaShure® sürülerinde %12'nin altı.
- İlk tohumlamada gebelik oranı: %31,5'ten %42,8'e yükselme.
- Klinik mastitis ve metritis: Görülme sıklığında yaklaşık %35 azalma.
Bu değerler farklı çalışmalardan derlenmiş örnek sonuçlardır; her işletmede aynı oranlar elde edilmeyebilir.
ReaShure® Uygulama Protokolü
Maksimum yarar için önerilen standart uygulama şöyledir:
- Doğum öncesi dönem (close-up): Doğuma 21 gün kala rasyona inek başına günde 60 gram ReaShure® (konsantre formda ReaShure-XC® için 45 gram) eklenir.
- Doğum sonrası dönem (fresh grup): Doğumdan sonraki ilk 21 gün boyunca inek başına günde 60 gram uygulamaya devam edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
ReaShure sadece sorunlu ineklere mi verilmeli, tüm sürüye mi?
Tüm geçiş dönemi ineklerine verilmelidir. Çünkü yüksek süt potansiyelli en sağlıklı inekler bile negatif enerji dengesine girer. ReaShure bir ilaç değil, karaciğerin yağları işlemesini destekleyen bir besin maddesidir.
ReaShure verildiğinde süt artışı ne zaman fark edilir?
Yem tüketiminin toparlanması ilk günlerde başlar. Süt verimindeki fark ise en belirgin olarak pik süt döneminde (doğum sonrası 45-60. günler) görülür. Çalışmalarda geçiş döneminde rumen korumalı kolin alan ineklerin laktasyon boyunca günde ortalama 2 kg civarında daha fazla süt verdiği bildirilmiştir.
ReaShure döl verimini nasıl artırır?
Karaciğer sağlıklı çalıştığında kanda insülin ve IGF-1 seviyeleri toparlanır. Bu hormonlar yumurtalıklarda folikül gelişimini destekler, kaliteli yumurta hücresi oluşumuna yardımcı olur ve ilk tohumlamada gebelik oranını artırabilir.
Subklinik ketozis nasıl anlaşılır?
İnekte belirgin bir hastalık görülmeyebilir. Süt veriminde beklenenin altında kalma, yem tüketiminde azalma ve süt yağı/protein oranında artış ipuçlarıdır. Kesin tanı için kan veya süt BHBA ölçümü yapılmalıdır.
